Ambulant verpleegkundige Hennie - 'Het uiten van emoties en ervaringen, is voor veel ouderen van die generatie te moeilijk'

hennie-tweede-wereldoorlog

Deze week stonden we stil bij onze vrijheid. De generatie die de oorlog heeft meegemaakt sterft langzaam uit, maar we komen ze in de zorg nog wel eens tegen. Zo vertelt Hennie vandaag onder andere over meneer J. 'Als kind stond hij hand in hand met zijn vader naar de lucht te kijken toen tientallen bommenwerpers over de weilanden achter zijn huis vlogen. Het oorverdovende geluid van de ronkende motoren staat in zijn geheugen gegrift.'

Op 4 en 5 mei staan we stil bij onze vrijheid en dat die niet vanzelfsprekend is. We herdenken dan verschillende groepen. Oorlogsslachtoffers waarvan ook de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Maar de generatie die hem heeft meegemaakt sterft langzaam maar zeker uit.

Ikzelf ken de verhalen van mijn ouders. Zij waren nog kind tijdens de Tweede Wereldoorlog maar echt spreken over die tijd, dat deden ze niet. Moeder zei altijd: ‘Over dat verleden praten wij niet.’ Het uiten van emoties en ervaringen, en het delen van trauma’s is voor veel ouderen van die generatie te moeilijk of te pijnlijk. Zij groeiden op in een omgeving die dat niet gewend waren.

In tegenstelling tot vandaag de dag was er in die tijd nauwelijks (psychische) zorg voor de slachtoffers van de oorlog. Sommige kinderen ontwikkelden zich goed en leerden er mee te leven. Er waren geen belemmeringen in het dagelijkse leven. Maar een grote groep van die kinderen kreeg op latere leeftijd te maken met persoonlijkheidsproblematiek of andere psychiatrische aandoeningen, zoals posttraumatisch stresssyndroom (PTSS), angststoornissen en depressies. Die oorlogskinderen zijn inmiddels oud geworden en in de zorg komen we ze nog steeds tegen.

Meneer J. hoorde al heel zijn leven bommenwerpers in zijn hoofd en kon daardoor slecht slapen. Als kind stond hij hand in hand met zijn vader naar de lucht te kijken toen tientallen bommenwerpers over de weilanden achter zijn huis vlogen. Het oorverdovende geluid van de ronkende motoren staat in zijn geheugen gegrift. Gelukkig kreeg hij medicatie die zijn belevingen wat weghaalde. Totdat de verpleging erachter kwam dat de brommende motor van zijn antidecubitusmatras, een onhandig aandeel had in zijn belevingen.

Meneer H. was als tiener, en na de oorlogsjaren, een fanatieke aanhanger van het nationaalsocialistisch gedachtegoed. Toen hij oud was las hij iedere dag de krant en raakte hij gefascineerd voor artikelen over doodslag en moord. Hij knipte de artikelen uit en hing ze aan de muur in zijn woonkamer. Tot het moment kwam dat hij zijn huis niet meer uit durfde en zeer angstig werd. ‘Ze wachten me op’, zei hij dan. Meneer werd met een psychose opgenomen. Tijdens zijn verblijf sloeg hij regelmatig zijn bord met eten van tafel en noemde het ‘varkensvoer.’ Meneer H. was moeizaam te bedaren en soms moest hij van tafel omdat hij andere mensen bang maakte.

Aan diezelfde tafel zat een getraumatiseerde vrouw. Zij dook iedere nacht onder haar bed om beschutting te zoeken tegen bombardementen. De nachtdienst moest haar dan onder het bed uit zien te krijgen terwijl zij zich vastklampte aan de poten van het bed.

 

Mevrouw de L. kampte met flinke depressies. Ze was de dochter van een NSB’er en ze wist nog dat ze als ‘bleekneusje’ op vakantie naar Duitsland mocht om aan te sterken. Haar vriendinnen bleven achter en het was maar de vraag of die er nog waren als zij aangesterkt terugkwam.

Toen de oorlog voorbij was werd haar gezin achtervolgt door de boze menigte en moesten ze vluchten. Als kind begreep ze daar niets van. Jarenlang ging ze gebukt onder het gedrag van haar vader die het gedachtegoed van de NSB niet los kon laten. Totdat haar vriendje op een listige manier met haar op 16-jarige leeftijd wist te trouwen, om zo aan het ouderlijke huis te ontsnappen.

En hoe nu verder? Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit de praktijk van ouderen die jong waren in de Tweede Wereldoorlog. Ondanks dat de generatie langzaam aan het verdwijnen is, komen we ze nog steeds tegen. Zij laten op hun beurt ook sporen achter, overgedragen aan hun kinderen en die weer aan hun kinderen…

De uitdaging voor ons in de zorg is om begrip te tonen en geduld te bewaren. Een nieuwe uitdaging staat ons te wachten. Een nieuwe generatie van oorlogskinderen die oud zullen worden - en misschien zorg nodig hebben - kondigt zich aan. Ook dan is het de kunst om met een open mind en een neutrale empathische houding, zorg te bieden ongeacht de achtergrond. Een uitdagende opgave omdat we immers als verpleegkundigen ook onze eigen normen en waarden meenemen.

blogger-hennie

Dit is Hennie:

Hennies dolle werkdag, verhalen uit de ouderenpsychiatrie. Hallo, lieve collega! Mijn naam is Hennie Snoeren en ik werk als ambulant verpleegkundige bij GGz Breburg en PersonaCura; specialisten autisme, persoonlijkheid en gedrag. Jaren geleden ben ik mijn carrière begonnen als ziekenverzorgende in het verpleeghuis. Al snel had ik oog voor en grote interesse in het geestelijke welzijn van de oudere mens. Daarom ging ik in de ouderenpsychiatrie werken en studeerde ik later door; onder andere voor verpleegkundige. Omdat psychiatrie bij ouderen veel voorkomt - maar met relatief weinig aandacht - ben ik mijn missie begonnen: mijn collega's uit de ouderenzorg meenemen in deze bijzondere wereld en samen leren hoe daar mee om te gaan. Naast mijn baan bij de GGz heb ik een eigen trainings- en coachingsbureau en help ik zorgprofessionals in de omgang met ouderenpsychiatrie, persoonlijkheidsstoornissen en gedrag. Ik spreek op Symposia en schrijf blogs over de avonturen op mijn werk. Neem een kijkje op mijn website. Veel leesplezier en misschien tot ziens!

Colofon: FloorZorgt is jouw online zorgmagazine! Op dit moment lezen 80.000 unieke zorghelden mij maandelijks. Door middel van inspirerende blogs, relevante producten (kijk snel in mijn webshop!) mooie artikelen en zorgnieuws houd ik jou op de hoogte van alle ontwikkelingen in de zorg. Heb je mijn mobiele app al gedownload en volg je mij al op Facebook, Instagram of Linkedin? Wil je adverteren? Stuur me dan een mailtje en ik neem z.s.m. contact met je op of bekijk de mogelijkheden alvast hier. Ook ik maak weleens een foutje ;-) Heb je er één gezien? Mail het me. Ik ben je dankbaar!